VNV Vliegvissen

Actueel Nieuws

KREEFTEN BOVEN WATER

Exoten veroveren Europa als het om rivierkreeften gaat. Op dit moment zijn er 7 soorten kreeften te vinden in Nederlands water, alle exoot. De enige inheemse soort zou de achtste soort kunnen zijn maar de Europese Rivierkreeft (Astacus astacus) is roemloos ten onder gegaan aan kreeftenpest en gebrek aan concurrentievermogen.

Zeven soorten dus die in een rap tempo alle watergangen in Nederland koloniseren. Hoe snel blijft echter de vraag. Kaartenmakers en onderzoekers vertrouwen op waarnemingen uit het veld. Tot nu toe kwamen die vooral van losgelaten biologen en andere veldwerkers. Maar dat kan beter. Wij als (vlieg)vissers spenderen meer tijd turend naar het water dan wie ook. Wij moeten alleen al daarom in staat zijn het aantal waarnemingen drastisch op te schroeven.

Waarom melden?
Maar waarom zouden we willen weten waar welke kreeft zijn domicilie heeft gekozen? Dat willen we weten omdat de kreeft een alleseter is die zich, bij vlagen, zeer succesvol voortplant, (nog) bijna geen vijanden kent en in staat is een water te strippen van bijna alles wat, zelfs met enige fantasie, eetbaar is.
De polder bij Wilnis (Wilnisse Bovenlanden, polder Groot-Wilnis-Vinkenveen) is onderzocht door Sportvisserij Nederland op kreeften, mede op aandringen van de HSV Wilnis. De uitkomsten zijn onmiskenbaar: dit is een water waarvan het bodemleven wordt overheerst door kreeften. Alles, dierlijk zowel als plantaardig, is voortaan, vrees ik, kreeftenvoer in die polder. Lees hier de details:
Oriënterend onderzoek exotische rivierkreeften Wilnisse Bovenlanden
In deze polder kwam de geschatte biomassa van de kreeften op 20,8 kg per hectare oftewel 384 stuks. Met de aantekening dat dit waarschijnlijk een schatting aan de lage kant is.
Wat vervelend is dat incomplete informatie leidt tot desinformatie. Het is nu onduidelijk hoe groot het probleem werkelijk is. Als er naar de verspreidingskaarten wordt gekeken bestaat de indruk dat er nog lege plekken in Nederland te vinden zijn waar geen kreeften te vinden zijn. Ik geloof daar helemaal niets van. Zonder waarnemingen valt er echter niets zinnigs over te zeggen. Melden dus.

Hoe te herkennen?
Zeven soorten zijn wij rijk: 6 Amerikanen en een Turk. Kreeften zijn uit elkaar te houden door te kijken naar verschillende kenmerken op of aan hun pantser. Gelukkig voor ons is er een stichting European Invertebrate Survey (EIS) die een prachtige beslisboom heeft ontworpen om kreeften te determineren. Klik hier voor een pdf versie In drie stappen, vier als u de sekse ook wil vaststellen, naar een naam voor de snoodaard.
Meldingen zonder soortnaam zijn ook welkom.

Ter info: de kreeftjes zijn goed op te pakken door het rugschild tussen duim en wijsvinger te nemen. Ze kunnen met hun schaartjes niet op hun rug komen. Verder zijn ze goed te eten, dus na de foto kunnen ze zo mee naar huis. Eet meer kreeft!

Hoe te melden?
Eenmaal gevonden kunt u de waarneming melden bij mij (ewoutossewold@vnv.nu) of bij Stichting EIS t.a.v. dhr. Koese: eis@naturalis.nl. In de melding graag zoveel mogelijk informatie over waar u de kreeft gevonden heeft, op wat voor soort water, of hij alleen was of dat er meer zaten en als er meer zaten hoeveel meer. Het belangrijkste is echter een foto van de kreeft, van de rug af genomen tegen een lichte achtergrond. Als u het helemaal wilt afmaken graag ook een detailopname van de kop (vooral de wang is dan van belang).

Over welke kreeften hebben we het?

Astacus astacus
(Europese rivierkreeft)

Astacus leptodactylus.
(Turkse rivierkreeft)
Smalschaar.
Overleeft ook in brak water.

Orconectes limosus.
(Gevlekte Amerikaanse rivierkreeft)
Spiny-cheek crayfish.
Om deze soort positief te herkennen is een detailopname van de wang zeer handig. Alle watertypen maar het liefst dieper, permanent water met een stenige bodem.

Pacifastacus leniusculus. (Californische rivierkreeft) Het pacifische broertje in de Astacus familie. Vooral beken en rivieren. Het laatst gezien in de Dinkel en de Oude Leij.

Procambarus acutus/zonangulus.
(Gestreepte Amerikaanse rivierkreeft)
Ondiep en stilstaand water. Zijn naam komt van een donkere middenstreep over het achterlijf met lichte zijstrepen.

Procambarus clarkii.
(Rode Amerikaanse rivierkreeft)
Dit is de soort die regelmatig een wandelingetje maakt over land. Zit meestal in ondiep stilstaand water. Verdraagt ook brak water. Algemeen bekend in het westen, in het oosten slechts enkele vondsten.

Orconectes virilis.
(Geknobbelde Amerikaanse rivierkreeft)
Deze soort houdt van gezelschap en komt dus in hoge dichtheden voor in poldersloten en kanalen.

Procambarus sp.
(Marmerkreeft)
Dit is de exoot onder de exoten. Er wordt zelfs gedacht dat het een gekweekte variant betreft bedoeld voor aquaria. Hij is echter al in het wild gevonden bij Dordrecht.

Alle informatie komt uit de Rivierkreeften Proeftabel, samengesteld voor EIS door Bram Koese. http://www.repository.naturalis.nl/document/107476

Ewout Ossewold
Bestuurslid (vis)water VNV

Er is 1 reactie op bovenstaand item
1	david zegt:
	Op 22/12/2008

	en naast de kreeften hebben we nog: gemalen! Het lijkt erop dat de circa 3000 poldergemalen in Nederland dat malen wel erg letterlijk nemen. Volgens SVN hier gaat het om tientallen miljoenen vissen die jaarlijks in stukjes van A naar B worden getransporteerd. Waar is al die grote ruisvoorn toch gebleven? Juist ja, die zou zomaar achter het gemaal kunnen liggen. En wie eten die smakelijke stukjes vis op? Inderdaad, wat zijn er daar opeens veel van zeg …. Overigens is er al een visvriendelijk gemaal en ook een soort van hevel, de eerste kreeg een zilveren onderscheiding op Balkenende’s innovatiefeestje dit jaar. De oplossingen dienen zich aan. Wat ik nog niet heb gevonden is de onderbouwing voor de aantallen; SVN praat zo te zien de leverancier na - terecht of onterecht. Als deze aantallen kloppen is dit effect op nationale schaal vergelijkbaar met de aalscholver, en in de betreffende gebieden, factoren groter. Reken maar even mee: bij 25000 scholvers x 500 gram vis/dag (en dat is een hoge inschatting) x 365 dagen gaat het om 4500 ton vis per jaar (op het IJsselmeer vooral schele pos weten we inmiddels). Als de gemalen vis een ons weegt per stuk (de echte kleintjes gaan grotendeels wel onbeschadigd door de gemalen, een conservatieve inschatting dus) en we hebben het bv over 30 miljoen vissen dan betreft dit 3000 ton. Vraag is wel hoe ondertussen de snoekstand zo is toegenomen; trekken die niet dan? Kortom, interessant onderwerp dat nog wel wat aanvulling kan gebruiken, wie weet een idee om dit onderwerp een eigen ruimte te bieden? En is bv wel eens iemand getuige geweest van dit soort slachtingen onder de visstand?