Vissen op een zalmrivier
(John P, 1996)

Er zijn maar een paar zalmrivieren in Ierland en Schotland die een vergroting zien van de zalmpopulatie en hengelvangsten. Eigenlijk zie je overal het tegenovergestelde. Teruglopende aantallen en mindere vangsten. De Erriff (Ierland) is een schoolvoorbeeld van hoe een bijna vergane zalmrivier is omgevormd tot een perfecte hengelvisserij. Van een jaargemiddelde van 134 vissen tussen 1972 en 1977 klom de rivier op naar 447 zalmen in een vergelijkbare periode in de jaren '80.
Het succes is toe te schrijven aan de mensen van de Central en Western Fisheries Boards die veel werk hebben verricht om het onmogelijke waar te maken. Deze prachtige zalmrivier is het hedendaagse bewijs van hun inzichten.
Het is duidelijk dat de Erriff nu een prachtige zalmrivier is met een perfecte voorraad vis. Voor iedereen die nog nooit een dergelijke rivier heeft bevist volgen hier enige gegevens over het karakter en vorm van de rivier. Niet ervaren zalmvissers denken vaak dat een zalmrivier, groot of klein, het zelfde is. Ik bedoel hiermee breed water met veel lange kabbelende stromen, pools en sterke stroomversnellingen die je vlieg prachtig rond brengen als je 45 graden down en across vist.

Deze rivieren worden in het algemeen bevist door hengelaars in waadpakken en met een 15" 2 handige zalmhengel. Dit is de klassieke gedachte van een zalmrivier. Maar let op! Veel zalmrivieren aan de Westkust van Ierland en ook wel in Schotland passen niet in dit beeld. Vele zijn kort en uitermate "Spatey" en afhankelijk van regenval, met te diepe pools om te waden en te langzaam stromend water om de vlieg goed rond te brengen. De runs zijn kort en meestal te ondiep om vis vast te houden.
Na regenval zien de runs en pools eruit zoals de visser verwacht van de grote klassieke zalmrivier, maar dit beeld kan vaak al na enige uren anders zijn en in het beste geval in een paar dagen. Hierna valt de rivier terug naar de korte, dunne stroompjes en langzame doodlijkende pools. Maar let op het is belangrijk je te realiseren dat deze visloos lijkende pools vaak grote scholen zalm bevatten. Natuurlijk is het uw eigen oordeel wat er te vangen valt tijdens een hittegolf met stilstaand of bijna niet meer stromend water. Uw kans om een zalm te vangen lijkt dan echt niet groot.

Niet iedereen wil of is in staat de grote, vaak dure, klassieke rivieren te bevissen. Sommigen geven zelfs de voorkeur aan kleinere rivieren. Behoort u tot de laatste groep dan dient u zich ervan bewust te zijn dat er de nodige problemen op uw pad zullen komen met materiaal en de te gebruiken tactiek. Een en ander werd een paar jaar geleden duidelijk toen ik aan de Erriff luisterde naar de klachten van een bekende grote-rivier-visser. Hij vond de Erriff geen zalm rivier. Hij had die dag niets gevangen terwijl er die dag toch 30 zalmen (aan de vlieg) waren binnen gebracht. Zijn probleem zat duidelijk in het verkeerde materiaal en de gebruikte tactiek.

De Erriff is ongeveer 30 kilometer lang en bestaat uit de hoofdrivier en 8 kleine stroompjes. De hengelvisserij beslaat de laatste 12 kilometer van de hoofdrivier en is verdeeld in 9 beats. De rivier ligt in een typische vallei die in de ijstijd werd gevormd. De rivier heeft een prachtige waterval een paar honderd meter van het zoute water, lange diepe pools, korte runs en stroom versnellingen. Hij stroomt sinds de ijstijd over zand, stenen en rotsen, het gevolg van jaren durende erosie.
Er is een visteller in de vistrap bij de waterval. De Erriff wordt vaak beschreven als een "Spate river", maar of deze benaming nu echt wel zo is? Net zoals zijn zusterrivieren aan de westkust stroomt hij in een gebied met veel regenval in de bergen, terwijl de turfgebieden in het stroomgebied het water maar langzaam afstaan. Hierdoor zal de stroming in de rivier veel langer aanhouden dan in een echte "Spate river".
De vis op deze rivier is echter uitstekend te vangen met dezelfde tactiek die op een "Spate river" wordt toegepast. Zo werd er vorig jaar tussen eind mei en het eind van het seizoen elke week wel zalm gevangen.

 Hoe vang je nu zalm op een dergelijke rivier.
Hierna volgt een uitleg over het gebruikte materiaal en de te volgen tactiek. Als voorbeeld blijf ik de Erriff aan houden omdat ik op deze rivier de meeste ervaring heb maar materiaal en tactiek zijn van toepassing op bijna elke "Spate river".

Om een dergelijke rivier met succes te bevissen zal u uw materiaal en methode moeten aanpassen aan het water niveau.
In half tot hoog water, als de runs vol zijn en met een flinke stroming door de pools van het begin tot het eind kan de rivier traditioneel worden bevist, dus down en across, menden en de vlieg rond laten komen in de stroom. Dit gaat het gemakkelijkst met een 2 handige hengel voorzien van een redelijk zware lijn om de vlieg tegen de wind te kunnen werpen. Een zinktiplijn zal het beste voldoen in het voorjaar en in hoog water. Maar als het water lager wordt in de zomer dan is de drijvende lijn het best. Hoogwater omstandig heden duren zelden langer dan een dag en soms maar slechts een paar uur en als de stroming door de pools minder wordt is een andere tactiek nodig.

Hoe bevis je een stomingsloze of bijna stromingsloze pool met een tweehandige hengel? Dit probleem zal menige zalmvisser tegenkomen als hij voor het eerst op een "Spate river" vist. Het antwoord is eigenlijk "bijna onmogelijk". Tenminste het is niet gemakkelijk. Een 2-handige hengel vraagt voldoende lijn buiten de topring om genoeg kracht te kunnen ontwikkelen om te werpen. Als de lijn is binnen gestript, en dat moet als er niet voldoende stroming is, wordt het werpen lastig en zeer vermoeiend. Het antwoord hierop is gebruik een eenhandige hengel. Deze moet dan wel geschikt zijn voor het werk. Ideaal is 10 tot 11" geschikt om een 8-10 lijn te werpen. Hij moet voldoende body hebben om bv. een 15 ponds zalm te bevechten.
De tactiek die nu moet worden gevolgd hangt af van het water en de wind. Een stroom aan het begin van de pool bv. Hollypool, Otterpool, Beachbanks ed. wordt traditioneel bevist. Een drijvende lijn, down en across - Blijf uit de kant en vist "right from the top." Als de stroom langzaam is zal het nodig zijn de vlieg in beweging te houden door hem per keer een 30 cm binnen te strippen. Gebruik dan ook l vlieg aan een dunne leader. Sommige vissers gebruiken liever 2 vliegen. Gebruik een leader met een trekkracht van slechts 8 Lbs. U zal hiermee best wel eens een zalm verspelen omdat uw leader breekt maar u zult beslist meer aanbeten krijgen dan bij het gebruik van een zwaardere leader,  bv. 14 Lbs. Een te zware leader is in dit geval het recept om geheel niets te vangen.

De maat van de vlieg is ook belangrijk. Een haakmaat 8 enkel is te gebruiken maar zal in resultaat worden voorbij gestreefd door maat 12 en 14 low water dubbel. Ook kan de vlieg beter gebonden zijn van zachte materialen om hem wat levendiger te laten lijken.
Het middengedeelte en de staart van de pool worden op de zelfde manier bevist. Soms zal u pas wat beweging zien tijdens de laatste 5 of 6 meter van de pool (beat 5 en de Quarry Pool zijn hier goede voorbeelden van). Werp een lange lijn across en laat de vlieg langzaam rondgaan. Het is verbazend hoe snel een vis aanbijt bij deze methode. Het is opvallend dat in "Spate rivers" het middengedeelte en de staart van een pool heel productief kunnen zijn. Zalm zal vaak, ook in heel laag water door zwemmen naar de volgende pool en als ze daar zijn aangekomen aan het einde blijven hangen om te rusten voor ze weer verder gaan.

De tactiek voor het bevissen zal in principe de gehele dag kunnen werken speciaal als de lucht is bewolkt en er geen hittegolf is.

In helder zonnig weer kunt u het beste vroeg op pad gaan als het buiten nog fris is (tot 8.30 uur) of gebruik de laatste paar uur voor het donker worden. Vergeet niet dat er tussen de stroming aan het begin van een pool en het eind nog veel water is waar hoogstwaarschijnlijk de meeste vissen zijn. Met behulp van de wind kunt u hier een van de meest succesvolle methode volgen: de backing-up manier.

De meest kleine zalm rivieren stromen naar het Westen naar zee. De wind waait vaak uit het westen en soms wel elke dag. Er komt dan een upstream rippel op minimaal één van de pools op uw beat. Bij harde wind zullen de meeste pools wel een upstream ripple hebben en het maakt niet veel uit of het golven worden die met witte schuimkoppen breken.
Treft u die omstandigheden aan dan staat u in perfect weer.

Voor deze methode gebruikt u een eenhandige hengel met een zinktiplijn en een leader met 2 vliegen. De dropper is een enkele haak en de pointfly een dubbele of dreg. De sterkte van de wind en de hoogte van het water bepalen de haakmaat. Grote golven of hoogwater maat 8 afzakkend met de golven en de hoogte van het water naar 10-12 of zelfs 14.

Begin aan het eind van de pool en gooi recht naar de overkant. De pointfly moet zo dicht mogelijk tegen de oever. Het maakt niet veel uit als de wind de vliegen iets upstream blaast. Laat nu de vliegen even met rust zodat ze iets kunnen zakken. Doe vervolgens een stap stroom opwaarts en begin te strippen. U stript per keer ongeveer l meter binnen met steeds een korte pauze er tussen in. De snelheid van het strippen moet variëren. De ene keer langzaam en dan weer snel. Stop met binnenhalen als de vliegen onder uw kant zijn gekomen. Ook mag de dropper als bobfly worden gebruikt zoals op meren gebruikelijk. Dit alles wordt vergemakkelijkt als u een lange krachtige hengel gebruikt. Soms zal u een zalm zien en er langzaam overheen binnen strippen. Geeft dit geen resultaat werp dan opnieuw en stript nu veel sneller. Dit kan soms het verschil zijn.

Als de wind verkeerd staat is het niet mogelijk om across te gooien. Wilt u door blijven vissen dan dient u upstream te gaan werpen. Op de Erriff vangt u dan ook vis. Een ander advies is hoe verder up-river hoe kleiner je vliegen.

Zo heb ik onder slechte weersomstandigheden en laagwater in beat 1 in het er niet uitziende en bijna stilstaande water (the Drain) beginnend bij het eind tot aan de top van de Castle Pass 2 zalmen gevangen en er nog eens 2 verspeeld. En dit alles tussen 7 uur en half 9 in de morgen. Onder omstandigheden die echt hopeloos leken. Een bewijs van Backing - Up?

 

Dit artikel werd geschreven in 1988. Heden ten dage wordt er op de Erriff per jaar zo'n 600 tot 900   zalmen gevangen afhankelijk van de weersomstandigheden. Het  uitkopen  van  de  beroepsvisserij,  zowel  in Ierland als in de omgeving van Groenland en IJsland belooft voor de toekomst nog veel meer wilde zalmen in de Europese wateren.

Ik geloof ook dat de ene vlieg beter vangt dan de andere. Zo geef ik de voorkeur aan:

Goed water voor Down en Across:

Hary Mary                          8-10-12

Silver rat                            8-10-12

Thunder & Lighting         8-10-12

Red Shrimp                      8-10-12

Stoat tail                            8-10-12

Tadpole variant (red)      8-10-12

Garry Dog                           8-10-12

 

Laag water met weinig stroming in de pools:

Stoat's Tail                          14

Hairy Mary                           14

Silver Rat                            14

 

Backing-Up dropper:

Green Peter                      8-12 single

single Black Pennel       8-12 single

Hary Mary                          8-12 single

 

Point:

Thunder & Lighting         8-12 dubbel of dreg

Red Shrimp                      8-12 dubbel of dreg

Erriff Nondescript            8-12 dubbel of dreg

 
In hoog water.

Werp 46 graden down and across en laat de vlieg rondkomen.

 


In laag water.
Werp een lange lijn en begin boven de stroom. Blijf zoveel mogelijk uit zicht.

 


Backing-up. Een stilstaand stuk water bevissen.
Werp recht naar de overkant en doe een stap stroom opwaarts en strip dan binnen.