TEST TIPPET MATERIAAL



Na de vlieg is de tippet het onderdeel van je uitrusting dat het vaakst wordt gewisseld. Hij wordt elke keer korter als je een nieuwe vlieg aanbindt, raakt in de knoop, breekt, gaat kringelen.
Wat weet je eigenlijk van je tippet? De meeste vliegvissers gaan uit van wat er op het etiket staat. Maar klopt dat wel? Je wilt van je tippet exact weten wat de dikte en trekkracht is. Die dikte is belangrijk voor het formaat vlieg, de trekkracht voor de grootte van de vis die je verwacht.


De European Fishing Tackle and Trade Association (EFTTA) heeft een speciaal certificaat in het leven geroepen voor tippetmateriaal. Daar was een goede reden voor: maar liefst 90% van de lijnen bleek een andere diameter en breeksterkte te hebben dan het etiket aangeeft.
De EFTTA heeft een onafhankelijk testlaboratorium in Engeland gemachtigd om lijnen te testen op diameter en breeksterkte en een certificering toe te kennen aan fabrikanten die maximaal 10% afwijken in diameter en breeksterkte. We zijn dus beslist niet de eersten die deze test uitvoeren, wel zijn we in goed gezelschap.

wat voor materiaal gebruik je voor je tippet?
Over tippetmateriaal bestaat wat verwarring. Het heeft namen als monofilament, monofil, nylon. In de basis is het echter allemaal hetzelfde. Chemisch gezien, vallen deze materialen onder de polymeren. In de volksmond zeggen we nylon. Fabrikant DuPont heeft nylon al in 1938 gepatenteerd en het als merknaam vastgelegd. Allereerst werd het toegepast in de haren van de tandenborstel, later in nylon kousen (zie de advertentie uit 1940). Andere fabrikanten mogen de naam nylon niet gebruiken; vandaar die trits andere namen voor in principe hetzelfde spul. De onderlinge verschillen zijn niet heel groot. Soms wordt het nylon verhard waardoor het sterker wordt. Harder nylon kinkt wat sneller en geeft wat minder mooie knopen. Hoe zachter het nylon, des te gemakkelijker het knoopt en hoe natuurlijker je vlieg beweegt.

hoe wordt tippetmateriaal gemaakt?
Er zijn meer merken tippetmateriaal dan fabrikanten. Als merk, importeur of winkelier kun je een fabriek opdracht geven om voor jou materiaal te maken, volgens jouw specificaties. Zacht of hard, met een bepaalde behandeling of kleur en van een zekere diameter en trekkracht. Dat wordt dan op klosjes gespoeld, etiketje erop, et voilà: het beste tippetmateriaal ooit, met jouw merk of naam erop.

De draad wordt getrokken uit polymeer. De kunst is om die draad over de gehele lengte gelijk te houden. Klosjes van 100 meter moeten over de hele lengte ongeveer dezelfde diameter en trekkracht hebben. Bij verschillende merken hebben we vastgesteld dat diameter en trekkracht behoorlijk fluctueren. En dat sommige zeer onregelmatig van structuur zijn.

waarom moet je tippet de juiste dikte hebben?
Je tippet vormt de verbinding tussen leader en vlieg. De dikte van je tippet bepaal je naar de grootte van je vlieg. Met een grote vlieg aan een te dunne tippet gaat je tippet binnen de kortste keren kringelen. En een kleine vlieg aan een te dikke tippet kun je niet mooi presenteren. In het schema zie je ideale verhoudingen tussen het formaat vlieg en de dikte van de tippet. Het is handig om te weten hoe dik de tippet ongeveer is, zodat je er de juiste vlieg aan kunt knopen. Onderstaande tabel geeft daar enig inzicht in maar moet wel met een korreltje zout gelezen worden. De haakgrootte die hier genoemd wordt is afgestemd op de droge vlieg.

x-code ø in mm haakgrootte
     
8x 0,076 28 – 22
7x 0,101 24 - 18
6x 0,127 22 - 16
5x 0,152 18 - 14
4x 0,178 16 - 12
3x 0,203 10 - 6
2x 0,229 8 - 6
1x 0,254 6 - 2
0x 0,275 4 - 1/0


het doel van deze test
Met deze test willen we vaststellen of de informatie op het etiketje van het tippetmateriaal klopt. Dat wil zeggen: diameter, trekkracht en hoeveelheid op de spoel.



wat testen we precies?
We testen verschillende soorten tippetmateriaal van 0,10 tot 0,18 mm (althans: volgens de etiketten). Om zoveel mogelijk spreiding te krijgen en zo goed mogelijk een gemiddelde vast te kunnen stellen, kopen we verschillende soorten en merken bij diverse winkels (vier in totaal).
Het meten van diameter en trekkracht wordt uitgevoerd door Theo van de Poll, autoriteit op het gebied van getwiste leaders. De diameter wordt gemeten met een gekalibreerde micrometer, de trekkracht met een Waku Schnurtester. Die laatste heeft een opgegeven nauwkeurigheid van 2%. Wordt de trekkracht gemeten op 1500 g, dan kan er een afwijking zijn van 30 g naar boven en naar beneden. De ‘Schnurtester’ heeft een geijkte veer. Door de veer aan te trekken, wordt spanning op het nylon uitgeoefend. Een schaal geeft aan bij welke spanning (gewicht) het nylon breekt.

de norm: plus en min 10% afwijking
Het is niet eenvoudig om een gelijkmatige draad te trekken uit een stuk polymeer. De EFTTA (European Fishing Tackle and Trade Association) hanteert daarom een afwijkingsnorm van 10% naar boven en beneden. Een lijn van 0,12 mm mag tot 0,132 mm of 0,108 mm zijn. Die norm nemen we over, ook wat betreft de trekkracht.
We meten de diameter vier keer over de gehele lengte van de spoel: in de eerste en de laatste meter en op circa eenderde en tweederde van de lijn. Van de metingen nemen we het gemiddelde, daarop baseren we de afwijking ten opzichte van de informatie op het etiket.
Hetzelfde doen we met de trekkracht. Komen we een afwijking tegen groter dan 20% ten opzichte van een eerdere meting in diezelfde lijn, dan meten we een klein stukje verderop nog een keer. Er kan nu eenmaal een zwak plekje in een lijn zitten.

de hoeveelheid op de spoel
De hoeveelheid op een klos klopt vrijwel altijd exact. We laten willekeurig een aantal klossen meten bij Martin Hengelsport, op de lijnmeter. Op alle geteste klossen blijkt op de millimeter de juiste hoeveelheid te zitten.

getallen liegen (niet)
De mens gelooft wat hij ziet en leest. Als op een etiket staat dat een lijn een diameter heeft van 0,12 mm, dan is dat waarschijnlijk zo. Tiemco maakt het ons wat dat betreft lastig: op de 6X-variant voorspelt het etiket een andere trekkracht dan de verpakking.
We zijn net zo objectief als het materiaal dat we testen. Het getal dat eruit komt, is het getal dat eruit komt.


DE UITKOMSTEN


Hieronder gaan we per merk in op de resultaten, in volgorde van prijs. De tabellen geven aan wat er op het etiket stond, wat wij gemiddeld hebben gemeten en wat de plus- of minafwijking in procenten is. Een plusafwijking betekent dat diameter of trekkracht groter is dan aangegeven, een minafwijking kleiner.

Maxima Chameleon: uit de aanbieding

ø in mm meting afwijking < > kg meting afwijking
0,12 0,150 + 25% 1,000 1,077 + 8%

100 meter lijn voor 4,95 is een koopje. Het nylon ligt al zo lang in de aanbiedingenbak dat het elastiekje dat het op de klos houdt bijna vergaan is. Nylon kun je extreem lang goedhouden, mits donker en bij behoorlijke luchtvochtigheid bewaard. Het is altijd slim om te snuffelen in de aanbiedingenbak. Maxima is een oud en gerenommeerd merk, daar kun je je geen buil aan vallen. Je krijgt wel wat veel diameter voor je geld. En veel trekkracht.

Drennan: superzacht, redelijke informatie

ø in mm meting afwijking < > kg meting afwijking
0,148 0,159 + 8% 1,800 1,450 - 19%
0,165 0,183 + 11% 2,250 2,193 - 3%
0,185 0,198 + 7% 2,750 2,513 - 9%

Drennan geeft redelijk wat het etiket belooft. Alleen laat de trekkracht van de 0,148 mm wat te wensen over. Afwijking is 19% en vergeleken met andere lijnen is 1,450 kg aan de magere kant. Het is superzacht en glad waardoor het makkelijk knoopt. En dat voor 7 cent per meter (klosjes van 50 meter).

Jenzi Inspire: de diameters kloppen

ø in mm meting afwijking < > kg meting afwijking
0,10 0,103 + 3% 0,900 0,643 - 29%
0,13 0,128 - 2% 1,400 1,013 - 28%
0,15 0,155 + 3% 1,900 1,633 - 14%

De diameters van Inspire kloppen zeer behoorlijk. Kennelijk is het niet mogelijk om bij dergelijke diameters de beloofde trekkracht te leveren. Elk klosje is voorzien van een mesje, waardoor je geen knippertje hoeft te gebruiken maar je tippet zo van de rol kunt snijden. Op klosjes van 50 meter, 7 cent per meter.

Stroft: de enige met eftta-certificering

ø in mm meting afwijking < > kg meting afwijking
0,12 0,148 + 21% 1,800 1,700 - 6%
0,14 0,155 + 11% 2,200 1,890 - 14%
0,16 0,177 + 11% 3,000 2,150 - 28%

Stroft is behoorlijk populair. Van alle geteste materialen de enige met EFTTA-certificering. We hebben geen Engels laboratorium tot onze beschikking, maar met onze meetapparatuur komen we tot de conclusie dat Stroft een (veel) grotere afwijking heeft dan 10%. Stroft is zacht, heeft een regelmatige structuur en knoopt fijn. Op klosjes van 100 meter betaal je 7 cent per meter.

Traun River: verwart wat zaken

ø in mm meting afwijking < > kg meting afwijking
0,12 0,14 + 19% 1,800 1,703 - 5%
0,14 0,162 + 15% 2,200 2,073 - 6%
0,16 0,184 + 15% 3,000 2,483 - 17%

Traun River van Rudi Haeger heeft een onregelmatige structuur. Dat voel je direct als je het door je vingers laat glijden. Met de diameter gaat het door de norm van 10% heen. De trekkracht is redelijk ingeschat. Puntje van aandacht: 0,12 mm noemen ze 7X, 0,14 mm 6X en 0,16 mm 5X. Dat klopt niet – zie schema welke vlieg aan welke tippet. Een klosje van 25 meter kost 4,50, oftewel 18 cent per meter.

Powerflex: bijna binnen de norm

ø in mm meting afwijking < > kg meting afwijking
0,127 0,134 + 5% 1,500 1,433 - 4%
0,178 0,185 + 4% 2,900 2,550
- 12%

Een fijn detail van Rio Powerflex is dat je de klosjes op elkaar kunt klikken waardoor je als het ware een dispenser maakt. Powerflex van Rio blijkt redelijk juiste informatie te geven. Het materiaal voelt vrij onregelmatig, zonder ruw te zijn. De prijs: € 5,95 voor 27,4 meter. Dat is 22 cent per meter en daarmee de duurste van de gewone door ons geteste nylons.


FLUOROCARBON

We testen drie merken fluorocarbon. Fluorocarbon heeft als prettig voordeel dat het door de waterspiegel breekt, onzichtbaar is onder water en minder hard slijt door schuren. Vooral ideaal voor het nimfen in kristalhelder water, hoewel sommige vliegvissers er ook droge vliegen aanzetten. Nadeel is dat je vlieg dan extra drijfvermogen nodig heeft.

Tiemco Fluoro Stealth: wat zouden ze bedoelen?

ø in mm meting afwijking < > kg meting afwijking
0,12 0,139 + 16% 1,600 1,353 - 15%
0,14 0,163 + 16% 2,000 1,943 - 3%

Tiemco is fameus om zijn haken. Kun je dan ook goede kwaliteit fluorocarbon maken? Vast wel. Alleen de informatieverstrekking is een ander verhaal. Die wijkt op de etiketten nogal af, en er is nog iets geks. De 3,1 lb op het etiket van de 6X is gelijk aan 1,406 kg, maar op het etiket staat 1,6 (en 1,5). En de 4,0 lb op het etiket van de 5X is gelijk aan 1,814 kg. Hadden ze dat gezegd, dan had Tiemco op trekkracht buitengewoon goed gescoord. En eerlijk is eerlijk: 32 cent per meter (klosje van 50 meter) is netjes voor een supergladde fluorocarbon die uitstekend knoopt.

Froghair: redelijk kloppende info maar een tikkie stug

ø in mm meting afwijking < > kg meting afwijking
0,127 0,144 + 13% 1,500 1,530 + 2%
0,152 0,163 + 7% 2,000 1,797 - 10%
0,178 0,198 + 11% 3,000 2,650 - 12%

Ook de klosjes van Froghair (Black Knight Industries Japan) kun je op elkaar klikken, zodat je alle maten mooi bij elkaar hebt. Het is behoorlijk glad spul en vrij stug. De informatie op het etiket wijkt af, maar veel minder dan bij andere nylons. Een klosje van 25 meter kost 10,80. Dat is 43 cent per meter.

Cortland Precision: hoe precies is het?

ø in mm meting afwijking < > kg meting afwijking
0,13 0,160 + 23% 1,400 1,637 + 17%
0,15 0,178 + 19% 1,800 2,080 + 16%
0,18
0,200 + 11% 2,300 2,523 + 10%

Om die vraag maar meteen te beantwoorden: niet heel erg precies. Dat pakt ongunstig uit voor de diameter, maar buitengewoon gunstig voor de trekkracht: het is ruim 10% sterker dan aangekondigd. Wat opvalt is dat het behoorlijk onregelmatig is, net of het tussen de deur van je auto heeft klem gezeten. 27,4 meter kost 15,95. Met 58 cent per meter de duurste uit deze test.


CONCLUSIES
Met deze test wilden we bepalen of informatie op de etiketten van klosjes tippetmateriaal wel klopt. Fabrikanten hebben de neiging de diameter kleiner voor te stellen dan deze in werkelijkheid is en de trekkracht groter. Dat is je reinste marketing. Als deze test iets heeft duidelijk gemaakt, dan is het dat er een behoorlijk verband is tussen de diameter en de trekkracht. Een geringere diameter heeft direct gevolgen voor de trekkracht. En meestal leidt een hogere trekkracht tot een grotere diameter. De hardheid van nylon lijkt wel een rol te spelen: hoe harder, hoe hoger de trekkracht. Fluorocarbon is wat betreft trekkracht niet sterker dan in dikte vergelijkbare ‘gewone’ nylons.

Is het erg dat de etiketten over het algemeen niet kloppen? Wat niet weet wat niet deert, zouden we zeggen. En weet je het wel, dan kun je er rekening mee houden. Als je echt 0,14 mm nodig hebt, koop dan 0,12 mm. Dat komt in de meeste gevallen beter in de buurt – maar het gaat ten koste van de trekkracht

tot slot: dank u, dank u, dank u
Zonder de hulp van Theo van de Poll was deze test niet tot stand gekomen. Hij heeft met zijn visie en kennis dit artikel enorm verrijkt. Ook Henk Peeters (Peeters Hengelsport) en René van Hezik (Martin Hengelsport) hartelijk dank voor het delen van jullie kennis en inzichten.